Tөвд – Tайланд буддистуудын ярилцлага – Хоёр дахь өдөр

20-12-2012, 18:04  |  Хэвлэх

2012 оны 12 дугаар сарын 17

Энэтхэг, Шинэ Дели – Энэ өглөө танхим дүүрэн цугларсан Тайландын лам, сүсэгтэн олон Дээрхийн Гэгээнтэн Далай Ламыг морилон ирэхийг тэсэн ядан хүлээж байлаа. Дээрхийн Гэгээнтэн ирээд бүх хүнтэй залбиран мэндэлснийхээ дараа танхимд цугларсан олныг суухыг хүсэв. Пали хэл дээр Мангала судрыг уншсаны дараа Далай Лам мөн богино ерөөл уншаад, түүнээс хүссэний дагуу “Зүрх сэтгэлээ эхэлж нэгтгээд, дараа нь гар нийлэн ажиллая ” сэдвээр яриагаа эхэллээ.

Tөвд – Tайланд буддистуудын ярилцлага – Хоёр дахь өдөр
Дээрхийн Гэгээнтэн хоёр дахь өдрийн уулзалтад ирсэн
Тайландын буддистуудтай мэндчилж байгаа нь.
Энэтхэг, Шинэ Дели. 2012.12.16. Зургийг Тэнзин Чойнжор (ДЛО)
“Гар нийлэн, хүч хавсран ажиллах нь зарим тохиолдолд, жишээлбэл дайснаа үзэн ядах сэдлээр эхэлсэн цэргийн үйл ажиллагааны үед хөнөөлт үр дагавартай байж болно, Хүн төрөлхтөн түүхэндээ дайн дажин хийхдээ хүч хавсарсаар ирсэн. Дэлхийн II дайн хүртэл сонирхогч талууд ямар ч эргэлзээгүйгээр хүч хавсран нэгдэж байсан. Харин Вьетнамын дайнаас хойш нөхцөл байдал өөрчлөгдөж, АНУ-ын олон иргэн армид нэгдэхээсээ татгалзах болсон юм.”

“Иракийн зөрчилдөөний үед дэлхий дахинд олон хүн эсэргүүцлээ илэрхийлсэн байлаа. XX зууны сүүлээс хойш болж байгаа хүчирхийллийн олон үйл явдал нь өнгөрсөн алдаануудын маань ул мөр бөгөөд үр дагавар мөн. Тиймээс өнөөдөр XXI зуунд бид сүсэг бишрэл бус, харин учир шалтгаан дээр үндэслэн, энх тайвны төлөө гар нийлэн ажиллах ёстой.”

Хэрвээ бид хүчирхийлэлд дулдуйдах аваас үр дагаварт нь айдас хүйдэс, үзэн ядалт болон уур хилэн бий болж, алс хэтдээ энэ нь хүчирхийллийг улам дэвэргэх болно гэдгийг Дээрхийн Гэгээнтэн тайлбарлан ярилаа. Тэрээр хуцдаг нохойны жишээг эш татан өгүүлэхдээ, түүн рүү мод саваа барин заналхийлбэл нохой улам ихээр хуцах бөгөөд хэрвээ түүнд өдөр бүр хоол өгөөд, эелдгээр харьцаад байвал удалгүй номхорч, гарын дор болно. Энэ нь амьд амьтны үндсэн төрх юм.

Урьд өмнө бид тусгаарлагдмал орчинд тухлан амьдарч болоод байсан бол одоо ийм боломж үгүй болсон хэмээн тэрээр тэмдэглэн хэлэв. Эрүүл эдийн засагтай байхын тулд бусад орнуудаас хамаардаг нь ганц Тайланд биш учраас Тайланд бусадтай сайн харилцаатай байх шаардлагатай. Энэ бол хүчирхийлэл хийгээд хүч хэрэглэх нь хичнээн хоцрогдсон арга гэдгийн нэг шалтгаан мөн. Харин оронд нь бид хамтын хариуцлагыг ухамсарлаж, хүн төрөлхтний нэгдмэл чанарыг ойлгон гар хүчээ нэгтгэх хэрэгтэй байна.

“Энэ удаад үүгээр хэлэх зүйлээ өндөрлөж байгаа ч, та бүхэн үүнтэй санал нэгдэхгүй бол өөрсдийн саналыг хэлнэ гэдэгт найдаж байна. Учир нь та бүхнээс суралцах боломжийг хэзээд үнэлэх болно” хэмээн Дээрхийн Гэгээнтэн яриагаа өндөрлөлөө.

Төвд-Тайландын буддистуудын уулзалт ярилцлагыг цаашид шат ахиулахын тулд ямар бодит зүйл хийх ёстой вэ гэсэн асуултын хариуд Дээрхийн Гэгээнтэн лам хуврагууд, эрдэмтэд, их сургуулийн багш нарыг Сарнат дахь Төвд Судлалын Төв Их Сургууль гэдгээрээ алдартай Төвд Судлалын институтад судалгаа хийх, мөн Шинэ Дели дэх Төвд ордонд зочлон ирвэл хэзээд талархан угтахаа хэллээ. Тэд аль аль газар нь суралцаж, цаашдын уулзалт ярилцлагад оролцох боломжтой болно.1960-аад онд Төвдийн 3 лам Тайландад суралцах, шашны амьдралыг нь үзэж харахаар яваад, нэг нь бүр Тайланд ёс жаягаар сахил хүртэж байсан тухай тэрээр дурсан ярив. Үүний дараа харилцаа холбоо нэг их байсангүй. Шинээр бий болсон энэхүү сонирхлыг дэмжин Төвдүүдийн багахан групп Тайландад айлчилж, харин Тайланд групп Энэтхэг дэх Төвдийн эрдмийн хүрээлэнгүүдэд ирэхийг санал болгоод, энэ нь ашиг тустай үйл болохыг Далай лам хэллээ.

Tөвд – Tайланд буддистуудын ярилцлага – Хоёр дахь өдөр
Дээрхийн Гэгээнтэн Далай Лам Тайландын буддист эрдэмтэдтэй
"Арга зам өөр ч, хүрэх зорилго нэг" сэдвээр уулзалт хийсэн нь.
Энэтхэг, Шинэ Дели. 2012.12.16. Зургийг Тэнзин Чойнжор(ДЛО)
Бидэнд өөр орны адилхан буддистуудаас илүү Христийн шашны ахан дүүстэй тогтоосон харилцаа холбоо илүү байгаа нь бидний дунд үүссэн үл ойлголцлоос эхтэй хэмээн тэр тэмдэглэн хэллээ. Үүнтэй холбоотойгоор тэрээр нэгэн жишээ татсан бөгөөд саяхан Австралид болсон Дэлхийн шашинтнуудын парламентын үеэр бирмийн хоёр хувраг түүнтэй уулзахыг хүсчээ. Бирмийн буддизмыг шүтэн хүндэлдгийн хувьд тэрээр тэдэнтэй уулзахдаа баяртай байх болно гэдгээ илэрхийлсэн байна. Тэд хэлэхдээ Бурхан багшийн сургаалийг тэд ч, Далай лам ч даган мөрддөг боловч тэдний дунд ялгаа буй гэж ойлгодог хэмээжээ. Дээрхийн Гэгээнтэн тэдэнд Төвдүүд Бурхан багшийн сургаалийг дагахын хамт тэдэнтэй адил винайн ёсыг сахидаг гэж хариулсан байна. Бирмийн лам нар үүнийг сонсоод гайхсан ч, сонссон зүйлдээ сэтгэл хангалуун болсон байна.

“Алсдаа бид хэлний асуудлыг шийдэх хэрэгтэй байна. Сарнат дахь Төвд Судлалын их сургууль судалгааны олон улсын төв болох ёстой бөгөөд тэнд пали болон бусад холбогдох хэлийг судлах талаар би аль хэдийнэ зөвлөөд байгаа. Тайланд эрдэмтэд, тэдний дотор эмэгтэй судлаачид ч энд ирж пали хэл заахын хамт төвд хэл үзвэл бид баяртай байх болно. Өмнөд Энэтхэг дэх манай сүм хийдүүдэд эрэгтэй эмэгтэй 10,000 гаруй лам сурч байгаагийн дээр Монгол болон Азийн бусад орноос оюутнууд аль хэдийнэ ирээд суралцаж байгаа. Мөн барууны орноос ирдэг бөгөөд нэгэн Америк хүн саяхан сүмийн хамба болсон” гэлээ.

“Эмэгтэй хувраг нарын тухайд гэвэл, 60-70 аад оны сүүлээр эмэгтэйчүүдэд зориулсан диалектик сургалт явуулахыг би сүм хийдүүддээ санал болгосон бөгөөд одоохондоо хэдийгээр эмэгтэйчүүдэд сахил хүртээдэггүй ч, гэвшмаа докторын зэрэг хамгаалсан эмэгтэй хуврагийг сайшаан шагнах шийдвэр гаргаад байна. Үүний зэрэгцээ Бурханы номыг сахин хадгална гэдэг нь зөвхөн сайн эрэгтэй, эмэгтэй лам байхаар хязгаарлагдахгүй, мөн энгийн хүмүүсийг сургахад ч ач холбогдол нь оршино. Тэд ч бас илүү сайн ойлголттой байх шаардлагатай.”

Буддизмыг сурталчилж, бусдыг урвуулах гэж байгаа мэтээр харагдахаасаа болгоомжилдог хэмээн Дээрхийн Гэгээнтэн өгүүлэв. Шашин шүтлэгээ солих нь зөрчилдөөн үүсэхийн бодит эх сурвалж мөн бөгөөд энэ талаар Монголд тааралдсан Христийн шашныг түгээгч нарт тодорхой хэлсэн гэлээ. Хүмүүс өмнөх ба хойд төрлийн тухай буддизмын ухагдахуунд энгийндээ эргэлзээтэй хандаж болох өнөөгийн бодит байдлыг бид санаж байх ёстой хэмээн тэрээр айлдав. Мөн тэрээр Буддын сургааль өнөөгийн амьдралд зохицох ёстой гэлээ.

Tөвд – Tайланд буддистуудын ярилцлага – Хоёр дахь өдөр
"Арга зам өөр ч, хүрэх зорилго нэг" сэдэвт уулзалт
ярилцлагыг танхимд цугларсан олон сонсож байгаа нь.
Энэтхэг, Шинэ Дели. 2012.12.16. Зургийг Tэнзин Чойнжор (ДЛО)
“Өөрийн биеийг эрүүл байлгахын тулд бие бялдрын эрүүл ахуйг сахих талаар заадгийн адилаар эрүүл саруул оюун ухаантай байхын тулд оюун ухааны эрүүл ахуйн дэг журмыг, сэтгэлийн эерэг ба сөрөг хөдлөлийг ялгаж, тэдгээртэй хэрхэн ажиллах талаар мөн зааж сургах шаардлагатай байна.”

Залуучуудыг лам болгохын тулд яаж дэмжих вэ гэсэн асуултад Дээрхийн Гэгээнтэн “Боловсрол, олон нийтийн боловсролыг, Буддизмын талаархи тэдний мэдлэгийг дээшлүүлэх явдал” хэмээн хариулав.

Дээрхийн Гэгээнтэнд бараа болон ирсэн Төвдийн шашны эрдэмтдээс энэ үед уг ярилцлагад өөрсдийн санал бодлоо илэрхийлэхийг хүссэн ба энэхүү уулзалтыг дэмжиж байгаагаа санал нэгтэй илэрхийлсэн юм. Проф. Самдон ринбочи пали хэл дээрх судруудыг төвд хэлнээ буулгах төслийн тухай танилцуулаад, энэ ажил аль хэдийнэ эхэлсэн бөгөөд цаашид ч үргэлжилнэ гэдэгт найдаж буйгаа хэллээ.

Төвдийн буддистуудтай гар нийлэн ажиллаж, хамтран ажиллах хүсэлтэй байна гэсэн Тайландын хөтлөгчийн үгээр өглөөний уулзалт ярилцлага өндөрлөв. Бурхан багшийн 2600 жилийн ойд зориулсан энэхүү уулзалт нь сайны бэлэг тэмдэг хэмээн тэрээр тэмдэглээд, боловсрол болон сургалтын талаар Дээрхийн Гэгээнтний өгсөн зөвөлгөөг талархан хүлээж авч буйгаа илэрхийлсний дараа танхимд сууж байсан олон “Sa-dhu” (Гэгээнтэн) хэмээн гурвантаа залбирцгаалаа.

Хэрвээ Төвдийн болон Тайландын буддизм “нэг арга зам, нэг зорилготой” байсан бол, Их хөлгөнийхөн Архад бус, харин Бодьсадыг илүү шүтдэгдэгсэн бол илүү зохимжтой байх байсан гэсэн Тайландын ламын хэлсэн үгээр үдээс хойших төгсгөлийн хуралдаан эхлэв. Тэрээр цааш нь энэхүү зааг ялгааг бид хэрхэн арилгах ёстой вэ хэмээн асуулаа. Дээрхийн Гэгээнтэн тайлбарлан өгүүлэхдээ, Санскрит уламжлалын Билгүүний сударт Брадига, Ширвага, Бодьсадва нарын тухай дурьддаг боловч тэдгээрийг огт өөр хэмээн үзвэл энэ нь буруу ойлголтыг төрүүлнэ хэмээв.

Нирваанд тэмүүлэх тэмүүлэл нь эрх чөлөөтэй байх зориг эрмэлзэл мөн бөгөөд энэ нь бусдыг эрх чөлөө рүү залах энэрэнгүй тэмүүллийн үндэс болдог хэмээн тэр айлдлаа. Оюун ухаанаа цэгцлэх нь маш чухал зүйл. Мунхгийн нөлөөн дор байсан цагт бид хорвоогийн хүрднээс баяр баяслыг олж харахгүй. Хутагтын найман мөр нь ёс зүй, төвлөрөл, саруул ухаан гэсэн Three Higher Trainings -ийг илэрхийлэх өөр нэг арга зам юм. Дхарма номын хүрдний нэг дэх эргэлт нь хутагтын дөрвөн үнэнийг хамаардаг бол, хоёр дахь нь гурав дахь үнэн буюу зовлонгоос ангижрахыг нарийвчлах ба гурав дахь эргэлт нь дөрөв дэх үнэн буюу зам мөрийг заадаг нь ойлгомжтой.

Tөвд – Tайланд буддистуудын ярилцлага – Хоёр дахь өдөр
Дээрхийн Гэгээнтэн Тайландын шашны төлөөлөгчдийн хамт.
Энэтхэг, Шинэ Дели. 2012.12.16. Зургийг Тэнзин Чойнжор (ДЛО)
Дээрхийн Гэгээнтэн Аргентинд тааралдсан Чилийн квантын физикч эрдэмтнээс суралцсан тухайгаа ярьсан бөгөөд тэрхүү эрдэмтэн бусад салбарт хүндэтгэлтэй хандах чадваргүй болж, нэг талыг барьсан хүн болохоосоо эмээж, өөрийн судалгаанд хэт автагдахаас айдаг тухайгаа тайлбарлан ярьсан байна.

“Би буддист боловч, Бурханы шашинд хэт автагдахыг өөртөө зөвшөөрч болохгүй гэдгээ ухаарсан, учир нь энэ нь бусад шашны зам мөрийн үнэ цэнийг үнэлэх миний чадавхийг хаах болно.”

Эцэст нь зөвөлгөө өгөөч гэсэн хүсэлтэд Дээрхийн Гэгээнтэн хариулахдаа, энэхүү уулзалт ярилцлагыг зохион байгуулсанд талархаж буйгаа илэрхийлэв. Нээлттэй ярилцлагад хүн бүр оролцохыг хичээлээ. Бурхан багшийн сургаалийг бодитой бөгөөд уян хатан хэмээн үздэгээ тэрээр тайлбарлав. Тархинд нэгдсэн захиргаа гэж үгүй гэдгийг тайлбарласан германы невролог Волф Сингэрийг Далай лам дурсан ярьсан бөгөөд энэ нь буддизмын анатма онол буюу би үгүй, сэтгэл үгүй хэмээх үзэлтэй нийцэж байгааг тэмдэглэн хэллээ. Өнөөдөр XXI зуунд бид неврологийн шинжлэх ухааны ололтоос эхлээд өөр өөр бодит үнэнтэй тулгарахын зэрэгцээ винайн ёсны тухайд бид хатуу байх ёстой, бусад тохиолдолд Буддизм ийм шинэ бодит үнэнд хувь нэмрээ оруулах, түүнд зохицох чадвартай хэмээв.
Үзсэн: 1938
 

Хуваарь (ойрын)

Номын айлдвар. Энэтхэг, Бихар, Бодьгаяа

2018 оны 1 дүгээр сарын 5-8

Дээрхийн Гэгээнтэн Далай Лам Энэтхэгийн сүсэгтнүүдийн хүсэлтээр "Номын хүрд эргүүлсэн судар", "Шүтэн барилдахуйн судар" номуудыг тайлбарлан айлдана.
Номын айлдвар. Энэтхэг, Бихар, Бодьгаяа

2018 оны 1 дүгээр сарын 14-16

Дээрхийн Гэгээнтэн Далай Лам хутагт Нагаржунайн "Бодь сэтгэлийн тайлбар", Тогмэд Санбугийн "Бодьсадвын гучин долоон гарын авлага" номуудыг тайлбарлан айлдана.
Номын айлдвар. Энэтхэг, ХП, Дарамсала

2018 оны 3 дугаар сарын 2

Дээрхийн Гэгээнтэн Далай Лам уламжлалт ёсоор "Бурхан Багшийн төрөл цадиг" номыг Зүглаг Хан дуганд тайлбарлан айлдана.

Сайтын үндсэн бүтэц